امروز : جمعه ۲۳ دی ۱۳۹۰
تاریخ : ۱۳۹۰/۱۰/۲۳ - ۲۰:۱۱ ذخیره فایل ارسال به دوستان

راز؛ برنامه‌‌ای که باید از نو شناخت

مجید سلیمانی  اگر بخواهیم تقسیم‌بندی از برنامه‌های تلویزیونی ارائه دهیم به یک دسته‌بندی ساده خواهیم رسید. دسته‌بندی که شامل برنامه‌های نمایشی مانند «سریال‌ها» و «فیلم‌های تلویزیونی»، جنگ‌های تلویزیونی مانند «بازی‌ها»، «مسابقات» و «گفتگوهای تلویزیونی» و برنامه‌های اطلاع‌رسانی و خبری خواهد شد. در این میان به علت هزینه‌های کمتری که گفتگوهای تلویزیونی برای رسانه تلویزیون دارند، […]

مجید سلیمانی

 اگر بخواهیم تقسیم‌بندی از برنامه‌های تلویزیونی ارائه دهیم به یک دسته‌بندی ساده خواهیم رسید. دسته‌بندی که شامل برنامه‌های نمایشی مانند «سریال‌ها» و «فیلم‌های تلویزیونی»، جنگ‌های تلویزیونی مانند «بازی‌ها»، «مسابقات» و «گفتگوهای تلویزیونی» و برنامه‌های اطلاع‌رسانی و خبری خواهد شد. در این میان به علت هزینه‌های کمتری که گفتگوهای تلویزیونی برای رسانه تلویزیون دارند، بسیار مورد توجه است.

گفتگوهای تلویزیونی یا به عبارتی؛ Talk Shows یکی از اصلی‌ترین انواع برنامه‌های تلویزیونی محسوب می‌شود که در ژانرهای مختلف نیز به نمایش در می‌آید. البته می‌توان  تاکید کرد که معموملا گفتگوهای تلویزیونی به ارائه یک گفتگوی ساده محدود نمی‌گردد و عمدتا ما شاهد میان‌برنامه‌هایی برای جذابیت در گفتگوهای تلویزیونی هستیم. در واقع، ارائه ریتمی سرگرم‌کننده و جذاب که مخاطبان را میخکوب و مسحور برنامه سازد، از الزامات اولیه هر گفتگوی تلویزیونی است. این میان‌برنامه‌ها همچنان‌که از اهمیتی حیاتی برای برنامه برخوردار است، اما باید در ارتباط مستقیم با گفتگو مطرح شود، اگرنه موجب رخوت مخاطبان خواهد شد.

برنامه راز، به تهیه‌کنندگی و مجری‌گری «نادر طالب زاده» نیز از جمله برنامه‌های متعددی است که در قالب گفتگوهای تلویزیونی از رسانه ملی پخش می‌گردد. هرچند ساختار برنامه راز با دیگر گفتگوهای تلویزیونی تفاوت چندانی ندارد، اما عناصری وجود دارد که این برنامه را از برنامه‌های مشابه متمایز و متفوت می‌سازد. تا آنجا که به نظر می‌رسد از ساختاری متفاوت نیز برخوردار است. اما حقیقت آن است که راز، ویژگی‌های دیگری دارد که از آن استقبال متفاوتی نیز صورت می‌گیرد. ۱) اجرا: شاید مهمترین عنصر هر برنامه تلویزیونی را بتوان توانایی‌های مجری آن دانست. به طوری که بسیاری از برنامه‌هایی که در سال‌های اخیر توفیق جذب مخاطبان را داشته‌اند، وابسته به توانایی‌های شخصی مجریان برنامه بوده است. مجری‌های لمپنی که تنها هنر آنها بازی با کلمات است و با شوخی‌‌های بی‌مزه و درگیری با میهمانان و ایجاد جنجال از نمد صدا و سیما برای خود کلاهی دوخته‌اند. اما طالب‌زاده هیچ شباهتی به این مجریان ندارد. کمتر سخن می‌گوید و با مهمانان خود سنجیده برخورد می‌کند. در واقع میهمان برنامه راز، واقعا «میهمان» برنامه است و هرگز ما نمی‌بینیم که طالب‌زاده با وی برخورد زننده‌ای داشته باشد. در واقع طالب‌زاده حرمت میهمان را حفظ می‌کند، هرچند این گفته‌های میهمان مورد موافقت وی نباشد. به عنوان مثال می‌توان از حضور ابراهیم حاتمی‌کیا در برنامه راز اشاره کرد. با اینکه حاتمی‌کیا نظرات متفاوتی با طالب‌زاده دارد، اما مشاهده می‌شود که مجری بیشتر به دنبال تاکید بر نقطه نظرات مشترک است. این مسئله موجب همدلی مخاطبان با برنامه و مجری آن می‌شود.

همچنین طالب‌زاده برخلاف مجریان لمپن صدا و سیما که بدون آنکه در امری تخصص داشته باشند، اظهارنظرهای آنچنانی می‌کنند، گوش فرا می‌دهد و سخنی نامربوط بر زبان نمی‌راند. آنجا که در حیطه معلوماتش نباشد را به میهمان برنامه می‌سپارد و سوالاتش را می‌پرسد.

شاید طالب‌زاده ویژگی‌های یک مجری حرفه‌ای را ندارد، اما به کارگیری اخلاق باعث شده است که برای مخاطبان دوست‌داشتنی جلوه کند. مخاطبان با وی احساس همدلی می‌کنند و اورا فردی می‌یابند که «دغدغه‌های گرانبهایی» دارد، از ریا و دورویی دور است، زندگی خود را صرف هنر انقلاب کرده است و نگاهی بسیط به زندگی دارد. و البته از همه مهم‌تر، در جتسجوی حقیقت است.

مجری دوم برنامه نیز در نوع خود الگوسازی ویژه‌ای در زمینه حضور زنان مسلمان در جامعه به شمار می‌رود. وی هرچند تنها به معرفی برنامه می‌پردازد و پیامک‌های ارسالی مخاطبان را قرائت می‌کند، اما نوع پوشش و ادبیات محترمانه‌ای که وی به کار می‌برد در القای کلی اهداف برنامه تاثیر بسزایی دارد. در واقع او هم از انگاره‌های اصلی برنامه دغدغه‌مند طالب‌زاده است که اهداف بلند برنامه را مرتبا برای مخاطبان گوشزد می‌کند.

۲) موضوع برنامه: شاید موضوع برنامه راز را بتوان یکی از پیچیده‌ترین عناصر آن دانست. مخاطبان به طور دقیق روند کلی برنامه راز را درنمی‌یابند. به فیلم‌های مستند می‌پردازد، موضوعات سیاسی روز را مورد توجه قرار می‌دهد، برنامه خود را به دعوت چند فیلمساز انقلابی اختصاص می‌دهد، حتی به یک پیشرفت علمی و تکنیکی در حوزه کشاورزی می‌‌پردازد، و خلاصه اینکه از سیالیتی عجیب در پرداخت به موضوعات برخوردار است. اما این موضوعات متعدد دغدغه‌ای مشترک را دنبال می‌کند و آن هم پیگیری مطالبات انقلاب شکوهمند اسلامی در زمینه‌های مختلف است. راز یک هدف مشترک در بین تمامی برنامه‌های خود دارد و آن هم ایجاد تلنگری به مخاطبان و مسئولین است تا ذهن خود را متوجه موضوعی کنند که کمتر بدان پرداخته شده است. از این رو مخاطبان ارتباط موضوعات به ظاهر بی‌ربط راز را در می‌یابند. اینکه راز خود را دچار محدودیت نکرده است و به جای موضوعات مشترک، اهداف مشترکی را دنبال می‌کند از تمایزات این برنامه با دیگر گفتگوهای تلویزیونی به شمار می‌رود. البته این مسئله نوآوری بدیعی نیز محسوب می‌شود که مخاطبان کمتر با آن مواجه شده‌اند.

۳) دکوپاژ: دکوپاژ برنامه سعی دارد که «آرامش» مناسبی را برای مخاطبان خود فراهم کند. استفاده از رنگ‌های ملایم باعث می‌گردد که فضای مناسبی برای تالم و تفکر در باب موضوعات برنامه برای مخاطبان فراهم شود. راز نیز هرگز به دنبال جنجال نبوده است. البته جدیت و پایبندی به گفتمان انقلاب اسلامی هرگز جنجال محسوب نمی‌شود. به عنوان مثال برنامه‌ای که سال گذشته با حضور حسین بهزاد و سعید قاسمی پخش گردید شاید تبعاتی چند برای برنامه طالب‌زاده داشت. به طوری که پخش زنده از این برنامه گرفته شد و چند برنامه به صورت ضبط شده بر روی آنتن رفت. اما نکته قابل تامل آنکه این قسمت از برنامه نیز ویژگی‌های قابل تاملی دارد که در فضای کلی برنامه راز بی‌معنی نیست.

۴) میان برنامه‌ها: راز هرگز به یک گفتگوی صرف با میهمانان بسنده نکرده است. یکی از عوامل جذابیت راز را می‌توان میان‌برنامه‌های آن دانست. استفاده صحیح راز از آرشیو و دقت استفاده از این منبع عظیم، از درخشان‌ترین عملکردهای این برنامه محسوب می‌شود. طالب زاده با انتخاب میان‌برنامه‌های متعدد با توجه به روند گفتگو، به انتخاب مواردی از آن در حین برنامه می‌پردازد و در انتخاب این میان‌برنامه‌ها وسواس خاصی دارد. اما هرگز ما شاهد پخش فیلمی بی‌ربط به موضوع برنامه نیستیم. در واقع این بخش از برنامه راز مکمل بخش گفتگو محسوب می‌شود و مخاطب را بیش از پیش با فضای برنامه آشنا می‌سازد. استفاده از قطعات فیلم‌های مستند و سینمایی نیز با دقت طالب‌زاده همراه است. به طوری که بهترین سکانس‌های مرتبط با موضوع، انتخاب می‌گردد.

 با همه این اوصاف، راز را نمی‌توان در مجالی اندک ارزیابی کرد. اما به جرات می‌توان گفت که راز فرصتی جدید است. در حقیقت، راز؛ برنامه‌ای است که به دنبال رمزگشایی از رازهایی است که تا ۳۳ سال بعد از انقلاب اسلامی هنوز مکشوف نگردیده است و این انکشاف در راه گفتمان انقلاب اسلامی، زمینه‌ساز ظهور درخشان نیروهایی جدید برای انقلاب اسلامی خواهد شد.

منتشره در: ماهنامه تخصصی «سینما رسانه»، دور جدید، شماره ۴۳۷، مرداد۱۳۹۰

ارسال دیدگاه

*