آیا نظرسنجی‌های انتخابات اعتباری ندارد؟

نظرسنجی

▪️دکتر مجید سلیمانی ساسانی

با شروع انتخابات ریاست جمهوری، مجدداً مسئله اعتبار نظرسنجی‌ها به صدر مسائل بازگشته است. فارغ از اعتبار نظرسنجی‌های کنونی، در این زمینه به چند نکته می‌توان اشاره کرد:

  1. نظرسنجی، روشی علمی برای سنجش افکار عمومی جامعه است و در ذات خود، قدرت توصیف جامعه را دارد. استفاده از این روش تحقیق برای توصیف جوامع، امری متداول و عمدتاً نتایج آن عینی بوده است.
  2. اعتبار نظرسنجی‌ها، به‌دقت انجام آن و یا به تعبیر علمای روش تحقیق؛ به «روایی» و «پایایی» آن برمی‌گردد. انتخاب شیوه درست «نمونه‌گیری» و «انتخاب نمونه‌ها»، موجب افزایش اعتبار نتایج نظرسنجی می‌گردد.
  3. در ایران، مؤسسات اندکی هستند که بدون سوگیری و صرفاً برای توصیف افکار عمومی، اقدام به نظرسنجی می‌کنند.
  4. فارغ از اینکه دقت در انجام نظرسنجی، در بسیاری از پژوهش‌ها، محل اشکال است، باید گفت که بسیاری از آن‌ها از سوگیری سیاسی رنج می‌برند.
  5. سوگیری در نظرسنجی‌ها، باعث خطا در تعیین راهبردها و سیاست‌گذاری‌ها می‌گردد و بازاریابی سیاسی را با چالش مواجه می‌کند.
  6. سنجش افکار در روزهای باقی‌مانده به انتخابات در ایران بسیار سخت خواهد بود. زیرا تغییرات بسیار زیادی در افکار رخ می‌دهد که این مسئله نیز از نتایج «عدم تحقق جامعه‌پذیری سیاسی» در ایران است. بنابراین نمی‌توان نتایج یک پژوهش نظرسنجی در بازه زمانی یک ماه به انتخابات را به نتیجه نهایی انتخابات تعمیم داد.

با این وضعیت، ورود روش‌های جدید در نظرسنجی را نیز می‌توان موردتوجه قرارداد. نظرسنجی‌های اینترنتی، از جدیدترین شیوه‌های پژوهش آماری محسوب می‌شوند. اما نکته قابل‌توجه این است که این پژوهش‌ها، به دلیل خطای فاحش در «جامعه آماری» خود، نمی‌توانند توصیف کاملی از جامعه ایران داشته باشند و در سطح تبلیغات سیاسی برای گروه‌ها و جریان‌های سیاسی باقی می‌مانند.

نظر دهید

*